English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 88972473
نمابر: ٨٨٩٧٢٤٧٣
آدرس دبیرخانه: تهران،خیابان انقلاب، خیابان قدس، نرسیده به بلوارکشاورز، پلاک ٣٧،طبقه٦،واحد جنوبی، انجمن ارزیابی محیط زیست ایران.
پست الکترونیکی: info.iraneia@yahoo.com
کد پستی: 1417763139
آمار بازدید
مشاهده خبر
پروژه 10 ميليارد دلاري انتقال آب خزر به اروميه
زیست بوم/ غزل حضرتی: درياچه اروميه، همچنان چشم انتظار تصميمات كارگروهي است كه براي نجاتش ايجاد شده، كارگروهي كه دولت يازدهم در ابتداي شكل‌گيري‌اش تصميم به ايجاد آن گرفت تا به قول خود به آذربايجاني‌ها وفا كرده باشد. درياچه، اين روزها روزهاي بدي را از سر مي‌گذراند، به گفته مديركل حفاظت محيط زيست استان، 90درصد درياچه اروميه نمكزار شده است و با تشديد خشكسالي، هر روز از آب درياچه اروميه كم مي‌شود.
 
در دولت گذشته اما بحث انتقال آب بين‌حوضه‌يي، از اصلي‌ترين راهكارهاي پيش پاي دولتمردان شده بود، راهكاري كه مخالفان زيادي داشت. اول قرار بود آب درياچه خزر به فلات مركزي ايران منتقل شود و كوير را سرسبز كند. سمنان، شهري بود كه احمدي‌نژاد تاكيد داشت به واسطه خزر هم كه شده به شهري خوش آب و هوا تبديل شود. كلنگ پروژه هم زده شد و كارها تا حدي پيش رفت، مخالفت‌ها از مجلس گرفته تا سازمان بازرسي كل كشور تا كارشناسان محيط زيست ادامه داشت تا اينكه مانع از اجراي آن شدند و پروژه به حال خود رها شد.
 
حال بحث انتقال آب خزر است به درياچه در حال احتضار اروميه. پيشنهاد‌دهندگان از روي نقشه جغرافيا شايد چنين تصميماتي مي‌گيرند و حجم آب خزر وسوسه‌شان مي‌كند كه هر جا آب كم مي‌آيد و با خشكي دست و پنجه نرم مي‌كند پاي خزر به ميان مي‌آيد. كارگروه نجات درياچه اروميه متشكل ازكارشناسان و متوليان امر در حوزه‌هاي مختلف است، قاعدتا طرح انتقال آب آنهم از حوضه‌يي چون خزر به اروميه نمي‌تواند پيشنهاد‌دهنده داخلي داشته باشد، اعضاي كارگروه هم خبر از فشارهاي خارجي براي به ثمر نشستن اين پيشنهاد مي‌دهند.
 
مرتضي جمالي، عضو گروه اكولوژي كارگروه نجات درياچه اروميه، از مشكلاتي كه اين طرح براي هر دو حوضه آبريز ايجاد خواهد كرد به «اعتماد» گفت: «خطراتي كه حوضه خزر و اروميه را تهديد مي‌كند مربوط به اختلاط آب اين دو اكوسيستم است، وقتي آب دو حوضه مخلوط مي‌شود، ‌محصولاتي غيرقابل پيش‌بيني ايجاد مي‌كند، از مرگ آرتمياهاي درياچه اروميه كه با آب شور ساليان سال است به تعادل رسيده‌اند تا جلبك‌ها و ديگر گونه‌هاي آن كه به واسطه ورود گونه‌هاي آبي خزر از بين مي‌روند. آنچه در اينجا با آن بيشتر مواجه خواهيم شد، تغيير شيمي درياچه مقصد است.»
 
جمالي كه عضو پژوهشگاه ملي اقيانوس‌شناسي هم هست طرح انتقال از خزر را مردود مي‌داند و مي‌گويد: «اين طرح به هيچ‌وجه عملي نيست، ‌آب خزر را از منفي 26 متر پايين‌تر از سطح آب‌هاي آزاد اگر بخواهيم به ارتفاعات 1250 متري درياچه اروميه ببريم، يعني 1300 متر جابه‌جايي در ارتفاع و اين يعني غيرممكن، چون بايد از سلسله جبال منطقه رد شود، همچنين پمپاژ آب در اين ارتفاع هم به خودي خود نيازمند چند نيروگاه اتمي است. اما انتقال آب از رودخانه ارس و زاب كه در نواحي مرزي آذربايجان هستند، طرحي است كه نسبت به طرح خزر عملي‌تر است.»
 
مشكلات سياسي محتمل براي برداشت آب از رودخانه‌هاي مرزي و برخوردهايي كه ممكن است بين كشورهاي همسايه بر سر اين حق اضافي ايجاد شود از مشكلات ديگر اين طرح بود كه جمالي به آن اشاره كرد. او معتقد است: «هرحوضه آبي مقدار آبش معين و تنظيم شده با نيازش است، همه حوضه‌ها هم در حال حاضر با كم آبي مواجهند. با اين كار تنها مشكلات هر حوضه را بيشتر مي‌كنيم، بايد مشكلات هر حوضه را درون خودش حل كرد.»اما مديركل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي اعلام كرده است در حال حاضر 3/2 ميليارد مترمكعب آب در درياچه اروميه باقي مانده و در واقع 90 درصد از آب اين سرمايه ملي خشك و تبديل به نمكزار شده است. 
 
حسن عباس‌نژاد معتقد است: «داشتن اين ذهنيت كه آذربايجان غربي رتبه دومين استان پرآب كشور را به خود اختصاص داده، موجب شده طي دهه‌هاي گذشته مصرف بي‌رويه آب و افزايش فعاليت‌هاي بخش كشاورزي را در منطقه شاهد باشيم و با دست خود تيشه به ريشه طبيعت زيباي استان بزنيم. استان ما داراي تنوع زيستي متعددي است و با دارا بودن جنگل‌هاي بلوط سردشت در جنوب، مناطق كويري در شمال، سه منطقه حفاظت شده، دو منطقه حيات وحش و 30 تالاب كه تعداد شش تالاب به ثبت جهاني رسيده است از زيباترين استان‌هاي كشور است ولي متاسفانه مورد هجوم و فشار يك طرفه از سوي ساكنانش قرار گرفته و شاهد از بين رفتن برخي منابع طبيعي از جمله درياچه زيباي اروميه كه روزگاري ميزبان مسافران بي‌شماري بود، هستيم.»
 
راهكارهاي نجات؛ تامين حقابه و اصلاح كشاورزي
 
اما راهكارهاي ميان مدت تامين حقابه و اصلاح سيستم كشاورزي از راهكارهاي مورد نظر كارگروه است كه در حال حاضر اعضاي آن در حال بررسي راهكارها هستند. اين عضو كارگروه در خصوص راهكارهاي در پيش روي كارگروه براي نجات درياچه ادامه داد: «به اعتقاد ما به اكوسيستم درياچه نبايد دست زده شود، راه اول تامين 30 تا 40 درصدي حقابه درياچه است كه با بازگشايي سدها عملي مي‌شود كه قرار است در سال اول اتفاق بيفتد و سال دوم احيا هم به اصلاح سيستم كشاورزي و آبياري مي‌پردازيم. نوع آبياري و همچنين نوع كشت و زرعي كه در منطقه اتفاق مي‌افتد بايد هماهنگ با آب و هواي منطقه باشد، درختان سيب قطعا از سازگاري‌اي كه درختان انگور با منطقه دارند، برخوردار نيستند. آبياري گلخانه‌يي هم بايد جايگزين آبياري غرقابي شود.»برخي ديگر از اعضاي كارگروه معتقدند با كانال‌كشي و لوله‌كشي آب را به بخشي از درياچه انتقال دهند و بخشي ديگر از آن را خشك ك و از نمك موجود استفاده كنند كه مورد مخالفت اعضاي گروه اكولوژي قرار گرفته است، گروهي كه معتقدند اساس كارشان دست نزدن به اكوسيستم درياچه است، پارك ملي‌اي كه هيچ ارگاني حق ورود و تغييراكوسيستم را ندارد.
 
نشست آب در ميان راه فاجعه ديگري است
 
اما رييس گروه اكولوژي كارگروه نجات درياچه هم با مخالفت با انتقال آب خزر به اروميه معتقد است: «آب صرفا H2o نيست، آب بستر زنده‌يي است كه اين بستر زنده در هر محيطي بر اساس شرايط فيزيكي، جغرافيايي و آب و هوايي طي هزاران سال شكل گرفته است. انتقال آب از حوضه‌يي به حوضه ديگر يعني انتقال يك اكوسيستم با تمام موجودات آن. بزرگ‌ترين خطرانتقال باكتري‌ها و موجودات آبزي است، موجوداتي كه در محيطي ديگر خطر محسوب مي‌شوند.»
 
حسين آخاني در ادامه به مشكلات انتقال اشاره مي‌كند و مي‌گويد: «آنچه بعد از مشكلات دو حوضه اهميت دارد اين است كه مسير انتقال مسير كوهستاني است، مسيري كه شامل جنگل‌هاي غرب خزر مي‌شود كه از مهم‌ترين جنگل‌هاي هيركاني ما محسوب مي‌شوند. اگر در ميان راه لوله‌هاي انتقال آب به واسطه رانش زمين، زلزله، عمليات تروريستي يا هر عامل ديگري نشست كنند و آب شور وارد زمين اين مناطق شود، كل منطقه را كه تنها منطقه‌يي است كه خاك اسيدي دارد از بين برده‌ايم. ضمن اينكه ساخت لوله و كانال هم به خودي خود جنگل‌هاي هيركاني منطقه را از بين خواهد برد.»
 
او هزينه‌هاي برآورد شده براي اين پروژه را 10 ميليارد دلار مي‌داند و مي‌گويد: «پمپاژ آب از مبدا به مقصد، لوله‌كشي و ايجاد كانال همه و همه را حدود 10 ميليارد دلار برآورد كرده‌اند، آن هم در اين شرايط اقتصاد مقاومتي كه دولت در تنگناي شديد اقتصادي است، انصاف نيست در شرايط فعلي با چنين پروژه‌يي كه در نهايت نه‌تنها اروميه را احيا نمي‌كند كه جز ضرر براي هر دو اكوسيستم چيزي به همراه نخواهد داشت، بودجه مملكت را از بين ببريم. اين پروژه باعث ايجاد ردپا اكولوژيكي در منطقه مي‌شود و تاثيرش را در كل كشور خواهيم ديد، تاثيري كه باعث ايجاد اختلال در چرخه‌هاي طبيعي آب و هوايي خواهد شد.»
 
نيمه ارديبهشت ماه قرار است كارگروه به جمع‌بندي برسد و نتايج را به هيات دولت اعلام كند، هيات دولت هم در خرداد ماه راهكارهاي نهايي را اعلام كند. فشارها بر كارگروه براي پذيرفتن طرح انتقال آب خزر به اروميه همچنان ادامه دارد، اينكه اعضا بتوانند بر اين فشارها مقاومت كنند و راهكارهاي علمي‌تر را به تاييد برسانند بستگي به عوامل مختلف دارد، شايد قدرت فشارواردكنندگان به كارگروه آنقدر زياد باشد كه كارگروه مجبور به پذيرش شود و به جاي مرگ اروميه در اثر خشكي، اروميه آب را به چشم ببيند و بميرد.
۰۷ ارديبهشت ۱۳۹۳
منبع: زيست بوم به نقل از اعتماد
تاریخ انتشار: 1393/02/07 - 9:53
شناسنامه انجمن
طراحی و اجرا : شرکت آداک