English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 88972473
نمابر: ٨٨٩٧٢٤٧٣
آدرس دبیرخانه: تهران،خیابان انقلاب، خیابان قدس، نرسیده به بلوارکشاورز، پلاک ٣٧،طبقه٦،واحد جنوبی، انجمن ارزیابی محیط زیست ایران.
پست الکترونیکی: info.iraneia@yahoo.com
کد پستی: 1417763139
آمار بازدید
مشاهده خبر
قدر تنوع حيات‌وحش را بدانيم

‌متأسفانه در کشور ما تعداد علاقمندان به طبيعت‌گردي و تماشاي حيوانات بسيار اندک است که بايد اقدامات اساسي در اين مورد انجام گيرد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، منطقه لرستان، به طور کلي تعيين ارزشهاي واقعي‌ يا اقتصادي پستانداران بر حسب واحد پولي بسيار مشکل است. با وجودي که بارها کوشش شده تا بر اساس معيارهايي ارزشهاي اقتصادي حيوانات وحشي تعيين شود اما فرمولهاي به کار گرفته شده بسيار پيچيده و گاهي غيرقابل قبول است.
از آنجايي که اطلاع از ارزشهاي پستانداران ميتواند در توجيه حفاظت از اين حيوانات بسيار مؤثر باشد تا حد امکان سعي شده که اين ارزشها به طور خلاصه ارائه شوند.

علاوه بر جنبههاي اکولوژيک که به آنها اشاره ميشود پستانداران وحشي زمينه بسيار وسيعي را در جهت انجام مطالعات و تحقيقات علمي فراهم آوردهاند، به طوري که در بسياري از پيشرفتهايي که در زمينههاي تحقيقات پزشکي، دارويي، مولکولي و همچنين اثبات فرضيه تکامل صورت گرفته اين امر کاملاً مشهود است.

کارشناس حياتوحش حفاظت محيط زيست لرستان به خبرنگار ايسنا گفت: پستانداران از پيشرفتهترين مهرهداران هستند و اعضاي آنها در اکثر اکوسيستمهاي دنيا، جانوران غالب بوده و نقش تعيين کنندهاي در زنجيرههاي غذايي دارند.

مريم موسيوند اضافه کرد: پستانداران گرچه از نظر تنوع و فراواني بسيار کمتر از جانوران ديگر و حتي مهرهداران از جمله پرندگان و ماهيان هستند، ولي به خاطر پيچيدگيهاي بدن و به خصوص سيستم عصبي و مغز پيشرفتهتر و بزرگتر، نقش کليدي را در بسياري از اکوسيستمها دارند.

وي بيان کرد: ايران به خاطر تنوع جغرافيايي و اقليمي خود داراي تنوع گونهاي بسيار ارزشمندي است و بر اساس آخرين بررسي و گزارشات کارشناسان محيط زيست حدود يکهزار و 133 گونه جانوري اعم از پستاندار، پرنده، خزنده و دوزيست در اکوسيستمهاي خشکي و آبهاي داخلي کشور زيست ميکنند.

او افزود: رده پستانداران با 194 گونه شناسايي شده، طيف وسيعي از جانوران را از نظر جثه در بر ميگيرد و در لرستان تقريباً 43 گونه آنها شناسايي و در سالهاي اخير نيز با نصب دوربينهاي تلهاي(Camera trapp) تصاويري از گونههايي مانند پلنگ، قوچ و ميش، گراز، کبک و... ثبت شده است.

اين محقق حياتوحش با اشاره به نقش و اهميت پستانداران در طبيعت، ادامه داد: پستانداران نقش عمده و پيچيدهاي در ايجاد تعادل اکولوژيک ايفا ميکنند، براي مثال ميتوان از خفاشها که حشره خوارند(به استثناي يک گونه که ميوهخوار است) نام برد، اين حيوانات نقش بسيار با اهميتي در کنترل جمعيت حشرات موذي و آفات برعهده دارند.
موسيوند تصريح کرد: پستانداران گوشتخوار نيز در ايجاد تعادل اکولوژيک نقش مهمي ايفا ميکنند. در مناطقي که تعداد حيوانات کاهش يافته است، ناهنجاريهايي مانند انفجار جمعيت جوندگان مشاهده ميشود.
وي گفت: کفتار و شغال در طبيعت نقش رفتگر را بر عهده دارند. آنها با خوردن لاشه حيوانات و زبالههاي روستاييان، از انتشار بيماريها و آلودگي محيط زيست جلوگيري ميکنند. گوشتخواران ديگري نيز مانند گرگ با تعقيب و شکار سُمداران مريض، پير و ناتوان نقش مؤثري را در جلوگيري از بروز بيماريهاي واگير و بقاي نسل حيوانات باهوشتر و قويتر ايفا ميکنند.
اين کارشناس حياتوحش خاطرنشان کرد: خرسها نيز که گوشتخواراني همه چيزخوار هستند، با خوردن ميوههاي جنگلي و دفع هستههاي آنها سبب تجديد حيات و رويش بذر درختان در مناطق مختلف جنگل ميشوند. اسيد موجود در معده خرسها و ساير ميوهخواران باعث نازک شدن پوسته دانهها و کمک به جوانهزدن آنها ميشود.
موسيوند با بيان اينکه بعضي از جوندگان نظير سنجاب و هامستر در فصول مناسب مقدار زيادي از دانهها و ميوههاي جنگلي را در زير زمين ذخيره ميکنند، اضافه کرد: همه ساله در اثر مرگ و مير تعدادي از اين حيوانات، بذرهاي جمعآوري شده در فصل بهار شروع به رويش ميکنند و گياهان جديدي را به وجود ميآورند.
اين کارشناس حياتوحش محيط زيست طبيعي اظهار کرد: گرازها نيز پستانداران مفيدي هستند و ميتوان آنها را باغبان جنگل ناميد. اين حيوانات که پوزه و دندانهاي بسيار قوي دارند و در جستوجوي ريشه گياهان، با زير و رو کردن خاک آن را شخم زده و عمل هوادهي و پوک کردن خاک ضمن ذخيرهسازي آب، از بين بردن آفات و زير خاک کردن بذر گياهان را به طور کامل انجام ميدهند. از طرف ديگر در فصل زمستان که همه جا پوشيده از برف است اين حيوانات با کنار زدن برف و زير و رو کردن خاک، مواد‌غذايي و مکان استراحت را در اختيار پرندگان و حتي برخي از پستانداران قرار ميدهند.
موسيوند ادامه داد: پستانداران را از نظر نحوه زندگي ميتوان به دو گروه پستانداران اجتماعي و پستانداران غيراجتماعي يا تکزي تقسيم کرد، تعداد زيادي از گونههاي پستانداران نظير اکثر سمداران، خفاشها، جوندگان و دلفينها زندگي اجتماعي دارند و در دستههاي کوچک و بزرگ زندگي ميکنند.

وي خاطرنشان کرد: در اکثر گونههاي سمداران مانند مرال، کل، بز، قوچ و ميش، بيشتر اوقات مادهها به همراه بچهها و حيوانات جوان، جدا از گروه نرهاي مسن زندگي ميکنند، ولي در فصل جفتگيري همگي به صورت گله واحدي در ميآيند. در اين فصل نرهاي قدرتمند هدايت گله را به عهده گرفته و نرهاي ديگر را از گله بيرون ميکنند.
اين کارشناس حياتوحش افزود: در خفاشها نيز نرها جدا از مادهها و بچهها زندگي ميکنند اما با فرا رسيدن فصل پاييز يا بهار که زمان جفتگيري است همگي به صورت کلني واحدي در ميآيند.

او ادامه داد: تعدادي از گونههاي پستانداران به خصوص طعمهگيرها( Predators) از قبيل حشرهخورها و گوشتخواراني مانند پلنگ، روباه و سمور، تکزي هستند و به صورت غيراجتماعي زندگي ميکنند. اين حيوانات معمولاً اراضي مشخصي را به عنوان قلمرو(Territory‌) خود انتخاب ميکنند و محدوده آن‌را به وسيله علائمي مانند بوي ادرار يا ملاقات با همسايگان مشخص ميکنند.

موسيوند با بيان اينکه وسعت قلمرو بستگي به ميزان مواد غذايي و توانايي حيوان در برخورد با حيوانات مجاور دارد، بيان کرد: اغلب پستانداران تکزي، به خصوص نرها، از قلمرو خود به دقت مراقبت و از آن دفاع ميکنند. در حيواناتي نظير روباه گاه حيوان نر قسمتي از قلمرو ماده را در فصل جفتگيري در اختيار ميگيرد.

وي يادآور شد: رودکها(گورکنها) نيز که بهصورت خانوادگي زندگي ميکنند، همگي داراي يک قلمرو واحد هستند و محدوده آن را به وسيله بو معين ميکنند. آنها قادرند بوي مشخصه خانواده خود را از بوي خانوادههاي ديگر تشخيص دهند. برخي از پستانداران از قبيل اکثر گوشتخواران علاوه بر قلمرو، محدوده وسيعتري را نيز براي گشتزني و شکار انتخاب ميکنند که به آن گستره خانگي(HomeRange) ميگويند. محدوده قلمرو در داخل گستره خانگي قرار دارد.
اين کارشناس حياتوحش محيط زيست طبيعي گفت: طي چند سال اخير با استفاده از دوربينهاي تلهاي کارشناسان محيط طبيعي مبادرت به ثبت تصاويري از قوچ و ميش، گربه وحشي، شغال و غيره کردهاند که اين تصاوير به سازمان متبوع ارسال شده و همچنين در فصول سرشماري از پستانداران استان با استفاده از دوربين، فيلم و عکسهاي زيادي از حيواناتي نظير کل و بز کوهي، گرگ، روباه، کفتار، سنجاب و سنجابک درختي تهيه شده است.

گزارش از: سميرا عزيزي، خبرنگار ايسنا، منطقه لرستان

منبع: // www.iren.ir // ایرن
تاریخ انتشار: 1392/11/12 - 15:22
شناسنامه انجمن
طراحی و اجرا : شرکت آداک