English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 88972473
نمابر: ٨٨٩٧٢٤٧٣
آدرس دبیرخانه: تهران،خیابان انقلاب، خیابان قدس، نرسیده به بلوارکشاورز، پلاک ٣٧،طبقه٦،واحد جنوبی، انجمن ارزیابی محیط زیست ایران.
پست الکترونیکی: info.iraneia@yahoo.com
کد پستی: 1417763139
آمار بازدید
مشاهده خبر
تنها راه نجات؛ برگشت به برنامه چهارم

دکتر مجید مخدوم (عضو هيات علمي دانشگاه تهران):محيط زيست ايران روزگار خوشي را سپري نمي‌كند. اين را آخرين رده‌بندي سازمان ملل نيز به خوبي نشان مي‌دهد .

كه چگونه ايران به انتهاي جدول چسبيده است و البته طبيعي است اين انتهاي جدول بودن وقتي كه زاينده‌رودش خشك باشد، پريشان و اروميه‌اش در حال نابودي. دليل اصلي اين حجم بالاي تخريب نيز ناهماهنگي بين مسوولان است. مسوولاني كه بيش از آنكه به فكر محيط زيست باشند در پي پيشبرد اهداف ارگان و وزارتخانه متبوع خود هستند.

مشكل آنجاست كه هركسي ساز خود كوك مي‌كند و اگر هم اكثريت‌شان به فكر محيط زيست باشند همان چند نفر خرابكار به مثابه سيبي گنديده در ظرفي پر از سيب سالم، عمل مي‌كنند و آن وقت قضيه تمام شده است و فاتحه محيط زيست خوانده. حتي ناهماهنگي در بين مسوولان در آموزش و افزايش سطح آگاهي‌هاي مردم در حوزه محيط زيست خلل ايجاد كرده است.

به عنوان مثال اگرچهNGO‌هاي محيط زيستي گاه درصدد آموزش دادن به مردم براي كاهش استفاده از پلاستيك يا توليد زباله‌هاي پلاستيكي برمي‌آيند اما همين پلاستيك‌ها را خود كارخانه‌هاي دولتي توليد مي‌كنند. كارگاه‌هاي بسته‌بندي هم تماما دولتي هستند. از اين روست كه بين باورهاي مردم و دولت جدايي اتفاق افتاده است. نتيجه‌اش اين مي‌شود كه وقتي دولت حقوق را چند روزي ديرتر پرداخت مي‌كند مردم براساس يك لج بازي بچگانه زباله در خيابان مي‌ريزند.

رفتاري كه نشان از فقر فرهنگي بخش بزرگي از جامعه ما دارد وگرنه يك شهروند در يك جامعه مدرن و توسعه‌يافته كه به خاطر دير پرداخت شدن حقوق يا يارانه نمي‌آيد به محيط زيست خودش صدمه برساند. در عين حال مردم اگرچه به نسبت 10 سال قبل آگاهي‌شان افزون شده اما صدايشان آنقدر ناتوان است كه به گوش زعماي قوم در دولت برسد. حال 8 سال دولتمردي دولتمردان قبلي را هم در نظر بگيريد كه چگونه نقشNGO‌ها را كمرنگ‌تر از پيش كردند مي‌توان بالارفتن هزينه براي رسيدن به اهداف والاي مردم دوستدار محيط زيست را بهتر درك كرد. تشكل‌هاي محيط زيستي‌اي كه سابق بر اين حتي مي‌توانستند در برنامه‌گذاري‌ها نيز تاثيرگذار باشند، در اين هشت سال وضع‌شان به‌گونه‌يي شد كه هرچه زدند به در بسته خورد و هيچ نتيجه‌يي عايد نشد.

اين بي‌توجهي دولت قبلي نسبت به تشكل‌هاي خصوصي را در نظر داشته باشيد كه منجر به افول جايگاه آنان شد، سپس نگاهي بيندازيد به نرخ سواد در ايران. طبق آمار خود دولت در ايران 40 ميليون كم‌سواد و 10 ميليون بي‌سواد وجود دارد و حال با اين لشكر عظيم كم‌سواد و بي‌سواد چگونه مي‌توان انتظار تاثيرگذاري تشكل‌هاي خصوصي بر سياست‌هاي محيط زيستي دولت‌ها را داشت. مردماني كه غرق در بحران اقتصادي و مسائل معيشتي هستند چه جايي براي دغدغه‌هاي محيط زيستي برايشان مي‌ماند. اصولا اقتصاد نقش محيطي در محيط زيست ايفا مي‌كند چه آنكه محيط زيست خود شامل 5 بخش است؛ فرهنگ، سياست، صنعت، طبيعت و اقتصاد و اگر هر يك از اين 5 بخش ايراد داشته باشد به 4 بخش ديگر هم سرايت مي‌كند و مانع استاندارد بودن و سالم بودن محيط زيست مي‌شود. حال در ايران وضع اقتصاد وخيم است. يعني حال و روز خوشي ندارد. سياست‌ها موجب تحريم و تحريم‌ها منجر به فشارهاي اقتصادي و فشار اقتصادي هم باعث عدم رعايت معيارهاي محيط زيستي توسط كارخانه‌هاي صنعتي شده است ودر نهايت ضررش به طبيعت‌مان رسيده و بحران در محيط زيست را به بالاترين سطح ممكن رسانيده است.

اما زودبازده‌ترين راه برون‌رفت از اين معضل همان اجرا شدن دوباره برنامه چهارم توسعه است. برنامه‌يي كه يكي از بهترين برنامه‌هاي محيط زيستي كشور بود كه متاسفانه دولت قبلي بنا به گزارش كميسيون پژوهش مجلس شوراي اسلامي تنها 25 درصدش را اجرا كرد.

برنامه‌يي كه براي نخستين بار در تاريخ برنامه‌نويسي ايران يك فصل كامل به محيط زيست اختصاص داده بود و قرار بود كه بين بخش‌هاي مختلف دولت هماهنگي موزوني براي حفظ محيط زيست ايجاد كند. به نحوي كه نشان داده بود كه مثلا كارخانجات چگونه توليد زباله نكنند يا چگونه آلودگي هوا در شهرهاي بزرگ كاهش يابد يا چگونه از جنگل‌ها و طبيعت حفظ و نگهداري شود. حتي در اين برنامه درباره مهم‌ترين فجايع محيط زيستي كشور در حوزه آلودگي هوا، آب و صدا و همچنين خشك شدن تالاب‌ها و انباشت زباله در معابر و شهرها نيز راهكار ارائه شده بود. شرايطي كه به هيچ‌وجه در برنامه پنجم رعايت نشد و اشارات اين برنامه براي رفع معضلات عظيم محيط زيستي كافي نبود. برنامه پنجم در دولتي كه شوراي عالي محيط زيست كشور را كه مي‌توانست بازوي نظارتي قوي دولت باشد، منحل كرد و در شورايي مربوط به صنعت كه ماهيتي متفاوت از محيط زيست دارد، ادغام كرد و به تخريب بيشتر منابع طبيعي و محيط زيست ايران ياري رساند. حال نيز تنها راه نجات، برگشت به برنامه چهارم توسعه است؛ برنامه‌يي كه نه‌تنها در حوزه محيط زيست كه در ساير حوزه‌هاي ديگر نيز راهكار ارائه مي‌دهد و آينده خوبي را ترسيم مي‌سازد.

منبع: زيست بوم
تاریخ انتشار: 1392/10/07 - 3:43
شناسنامه انجمن
طراحی و اجرا : شرکت آداک