English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 88972473
نمابر: ٨٨٩٧٢٤٧٣
آدرس دبیرخانه: تهران،خیابان انقلاب، خیابان قدس، نرسیده به بلوارکشاورز، پلاک ٣٧،طبقه٦،واحد جنوبی، انجمن ارزیابی محیط زیست ایران.
پست الکترونیکی: info.iraneia@yahoo.com
کد پستی: 1417763139
آمار بازدید
مشاهده خبر
مرگ بي‌صداي بلوط‌هاي زاگرس

به گزارش خبرنگار«محيط زيست» خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، در کشوري که سرانه جنگلي پاييني دارد مرگ حتي يک درخت هم بسيار با اهميت است؛ اما با اين حال سير نابودي جنگلهاي ايران همچنان ادامه داشته و هر روز درختان بلوط بيشتري در پي بي توجهي مردم و مسئولين سر به دامان زاگرس مي گذارند و به مرگي آرام و بي صدا جان مي سپارند.
اينکه در اولين جلسه شوراي عالي محيط زيست گزارشي از وضعيت جنگل‌هاي زاگرس ارائه و با دستور رييس‌جمهور مقرر شود که مطالعات دقيق‌تري براي حل بحران نابودي جنگل هاي زاگرس صورت گيرد جاي خوشحالي بسياري دارد؛ چرا که مي توان اميد داشت با گذشت پنج سال از شيوع بيماري" زغالي بلوط" و تهيه چندين طرح حفاظتي و تکرار ماجراي عدم تامين اعتبار، اينبار با سرعت بيشتري به مسئله اين جنگلها رسيدگي شود  
يک ششم جنگل‌هاي زاگرسي کشور آلوده به بيماري ذغالي بلوط
300 هزار هکتار از جنگل‌هاي بلوط در وضعيت بحراني
به گفته کامران پور مقدم، مدير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل، مراتع و آبخيزداري کشور، در حال حاضر يک ششم جنگل‌هاي زاگرسي کشور آلوده به بيماري ذغالي بلوط بوده و از اين يک ميليون هکتار نيز، 300 هزار هکتار با آلودگي بيش از 50 درصد در وضعيت بحراني قرار دارند.
وي با بيان اينکه جنگل‌هاي زاگرسي هفت استان ايلام، کهگيلويه و بويراحمد، چهارمحال و بختياري، خوزستان، لرستان، کرمانشاه و فارس را در گير بيماري قارچي زغالي بلوط هستند، به خبرنگار ايسنا مي‌گويد:‌ با وجود پراکنده بودن مناطق بحراني مي‌توان گفت استان‌هاي ايلام، لرستان و کرمانشاه به ترتيب داراي بيشترين مناطق بحراني هستند.
مدير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري، در خصوص چرايي شدت بيماري زغالي بلوط در اين سه استان‌ اينگونه پاسخ مي‌دهد: بر اساس تحقيقاتي که سازمان جنگل‌ها با همکاري موسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع انجام داده مشخص شده است که مناطق بحراني عمدتا جنگل‌هاي لبه‌اي يا حاشيه‌اي هستند؛ يعني جايي که مناطق گرمسيري تمام شده و وارد مناطق معتدل زاگرسي مي‌شويم که اين مسئله نشان مي‌دهد تغييرات آب و هوايي به وجود آمده، در شدت يافتن اين بيماري تاثيرگذار بوده است.
براي کنترل آفات درختان بلوط جنگل‌هاي زاگرس 300 ميليارد تومان پول لازم است
سرپرست دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور با اشاره به مشکل هميشگي عدم تامين اعتبار براي مديريت جنگل هاي زاگرسي مي گويد: براي کنترل آفات درختان بلوط جنگل‌هاي زاگرس 300 ميليارد تومان پول لازم است که اگر اين اعتبار تامين نشود بيماري خشکيدگي بلوط همچنان پيشرفت مي‌کند.
سابقه بيماري زغالي يا خشکيدگي بلوط در کشور به سال 87 مي‌رسد، نکته‌اي که پورمقدم عنوان و در عين حال يادآوري مي کند: از همان سال سازمان جنگل‌ها، با همکاري موسسه تحقيقات گياهپزشکي و موسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع از مناطق بازديد کرده و پس از بررسي هر منطقه علت اين پديده را وجود سه نوع سوسک چوب‌خوار عنوان کردند.
به گفته مدير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، در سال 89 طرح جامعي براي کنترل اين پديده تهيه شد و در سال 90 با اجراي يک دستور العمل ضربتي، چند عمليات اجرايي هم انجام شد که به دليل محدوديت‌هاي اعتباري ناقص ماند و در سال 91 نيز کارگروه ويژه‌اي متشکل از صاحبنظران کارشناسان و محققان جنگل شناسي تشکيل و مجددا دستور العمل جامعي به استان‌هاي درگير ابلاغ شد که در آن راهکارهاي اجرايي براي کنترل و پيشگيري از اين پديده مشخص شده بود.
پور مقدم خاطر نشان مي کند: بيماري زغالي بلوط سابقه‌اي بسيار طولاني در کشورهاي حوزه مديترانه، انگلستان و آمريکا داشته و در برخي کشورها پيشينه آن به 200 سال پيش باز مي‌گردد.


وي با بيان اينکه بيماري زغالي بلوط در برخي زيرپايه‌هاي بلوط جنگل‌هاي شمال نيز مشاهده شده است، تصريح مي کند: البته اين مسئله در جنگل‌هاي شمال ميان درختان بلوط گسترش چنداني نداشته و در عوض با خشکيدگي گونه‌ي منحصر به فرد شمشاد مواجه هستيم که سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور براي آن نيز تمهيدات ويژه‌اي انديشيده است.
در حال حاضر يک ششم جنگل‌هاي زاگرسي کشور آلوده به بيماري ذغالي بلوط بوده و از اين يک ميليون هکتار نيز، 300 هزار هکتار با آلودگي بيش از 50 درصد در وضعيت بحراني قرار دارند.
وي در پاسخ به اين سوال که آيا با درمان و جلوگيري از گسترش بيماري خشکيدگي بلوط امکان بازگشت مجدد آن وجود دارد يا نه مي گويد:‌ اکوسيستم‌هاي جنگلي از پيچيده ترين اکوسيستم‌هاي جهان محسوب مي‌شوند که هيچ چيزي در آنها صد در صد نيست اما ما سعي مي‌کنيم اکوسيستم‌هاي جنگلي کشور را به نحوي مديريت کنيم که زادآوري و پايداري جنگل‌ها تقويت شود.
93 درصد بلوط‌هاي زاگرسي شاخه زاد هستند
حضور دام بيش از ظرفيت عامل جلوگيري از دانه زادي جنگل ها
حيات يک اکوسيستم جنگلي زماني تضمين مي شود که زادآوري آن از طريق بذر باشد اما به گفته مدير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، آبخيزداري و مراتع کشور، در حال حاضر زادآوري 93 درصد از درختان بلوط جنگلهاي زاگرس به جاي بذر از طريق شاخه زني است.
پور مقدم ادامه مي دهد: از آنجا که اين درختان هم سن بوده و ارتفاع آنها کم تر از پنج متر است توانايي توليد بذري که قوه ناميه داشته باشد، ندارند. چرا که متاسفانه در 50- 60 سال گذشته جنگل‌هاي اين مناطق قطع يکسره شده و به صورت شاخه زاد درآمده‌اند و به همين دليل در معرض آسيب‌هاي بسياري قرار دارند.
وي تاکيد مي کند: در حال حاضر تنها کاري که مي‌توان انجام داد اين است که عمليات پرورش اين جنگل‌ها را به سمت دانه زادي پيش ببريم؛ اما شرايط اکوسيستم زاگرس به نحوي است که نمي‌توانيم اين کار را انجام دهيم. چرا که خاک حاصلخيز اين جنگل‌ها از بين رفته و حضور دام بيش از ظرفيت رويشگاه‌ها باعث کوبيده شدن خاک شده است.
دير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، آبخيزداري و مراتع کشور با بيان اينکه اگر نهالي در کف جنگل‌ها نباشد پايه‌هاي فعلي نمي‌توانند بقاي اکوسيستم را تضمين کنند، اضافه مي کند: همچنين زراعت در زيراشکوب جنگل‌ها باعث شده که هيچ گونه زادآوري در کف جنگل‌ها باقي نماند.
مشارکت جوامع محلي شاهکليد نجات بلوط هاي زاگرس
کشاورزي و چراي دام همچنان نفس جنگل هاي زاگرس را تنگ تر مي کنند
کاظم نصرتي نصرآبادي، رييس جامعه جنگلباني ايران درباره علت طغيان اين آفت، مي گويد: در سال‌هاي اخير به دليل تغيير اقليم و کاهش بارندگي‌ها و تبديل بارش‌ها از برف به باران مقدار رطوبت جنگل‌ها کاهش يافته و باعث تضعيف درختان شده است که آن را مستعد آفات و امراض مي‌کند. همچنين در قسمت‌هايي از جنگل‌هاي زاگرس نيز به دليل چراي بيش از حد دام و شخم زدن کف جنگل، اجازه ادامه حيات از جنگل‌ها گرفته شده و تنها درختان کهنسال باقي مانده اند که آنها نيز بعد از مدتي نابود مي‌شوند.
هادي کيا دليري رييس انجمن علمي جنگل‌باني ايران نيز با بيان اينکه کشاورزي مهمترين عامل تخريب جنگل هاي زاگرس است، اضافه مي کند: کشاورزان با شخم زدن زمين زير درختان فرصت زادآوري را از جنگل گرفته و اجازه نمي‌دهند نهالي باقي بماند تا جنگل‌ها براي آيندگان حفظ شوند.
و ادامه مي دهد: مديريت اشتباه و رفت و آمدهاي ناآگاهانه مردم و گردشگران به مناطق جنگلي از ديگر عوامل مهمي است که هر کدام نقش بسيار مهمي در تخريب و نابودي جنگل‌ها دارند؛ زيرا 95 درصد افرادي که وارد مناطق جنگلي مي‌شوند نسبت به کارهايي که بايد انجام دهند هيچ اطلاعي ندارند و اکنون توريسم و گردشگري در جنگل‌هاي ما به شدت مخرب و بي‌قاعده است.
وي مي افزايد: در بسياري از مواقع گفته مي‌شود که معيشت مردم به شدت به جنگل وابسته بوده و نمي‌توان آن‌ها را از بهره‌برداري در جنگل‌ها منع کرد اما اين نيازي است که ديگر ارگان‌هاي کشور بايد براي آن چاره‌اي بينديشند.
سازمان جنگل‌ها به تنهايي نمي‌تواند کاري را انجام بدهد
ريييس انجمن علمي جنگلباني ايران در خصوص راه توقف روند نابودي جنگل هاي زاگرس و کنترل بيماري زغالي بلوط با بيان اينکه تاکنون توقعات اشتباه بسياري از سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور داشته‌ايم، مي گويد: مسئله حفاظت از جنگل‌ها فراسازماني بوده و سازمان جنگل‌ها به تنهايي نمي‌تواند کاري را انجام بدهد؛ مثلا زماني که موضوع اشتغال زايي و تخريب جنگل‌ها با يکديگر تداخل پيدا مي‌کند سازمان جنگل‌ها به تنهايي نمي‌تواند کاري را از پيش ببرد بلکه سازمان‌هاي ديگر بايد براي حل اين مشکل اقدام کنند.
پور مقدم مدير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور، نيز راهکار اصلي حفاظت از جنگل‌هاي بلوط را کاهش عوامل تخريب توسط جوامع محلي مي داند و مي گويد: بدون مشارکت مردم به يکباره نمي‌توانيم الگوي کشت را تغيير داده و دام‌ها را از جنگل‌ها خارج کنيم. از سويي جوامع محلي را به عنوان يکي از اجزاي اکوسيستم به حساب مي‌آوريم چرا حضور آنها در جنگل‌ها به هر صورت ناگزير است اما بايد در نظر داشت حضور اين افراد بايد متناسب با نوع اکوسيستم جنگل باشد. به همين دليل در سازمان جنگل ها مراتع و آبخيزداري کشوربراي تغيير الگوي کشت به دنبال توسعه گياهان دارويي از نوع گونه‌هاي بومي هر اکوسيستم هستيم تا از اين طريق هم به پوشش گياهي منطقه کمک شود و هم منبع درآمدي براي جوامع محلي باشد.
به گفته وي طرح توسعه کشت گياهان دارويي تا کنون در هفت استان به اجرا درآمده است.
مديريت اشتباه و رفت و آمدهاي ناآگاهانه مردم و گردشگران به مناطق جنگلي از ديگر عوامل مهمي است که هر کدام نقش بسيار مهمي در تخريب و نابودي جنگل‌ها دارند؛ زيرا 95 درصد افرادي که وارد مناطق جنگلي مي‌شوند نسبت به کارهايي که بايد انجام دهند هيچ اطلاعي ندارند و اکنون توريسم و گردشگري در جنگل‌هاي ما به شدت مخرب و بي‌قاعده است.

نصرتي رييس جامعه جنگلباني ايران نيز در خصوص نقش مردم در اداره جنگل‌ها تاکيد مي کند: مردم مي‌توانند به صورت مشروط نقش خوبي در اداره منابع طبيعي داشته باشند و اگر تنها در اين مورد شعار دهيم آدرس غلطت و کد اشتباه به مردم داده‌ايم که باعث تخريب منابع طبيعي خواهد شد.
و مي افزايد: شيوه و معيشت جوامع محلي به طبيعت وابسته است و اگر هزينه و فايده مشارکت مردم مشخص بوده و قابل ارزيابي باشد مي‌توان از اين ظرفيت استفاده کرد.
جنگلهاي زاگرس بايد طرح جنگلداري داشته باشند
رييس جامعه جنگلباني ايران با تاکيد بر لزوم اجراي طرح هاي جنگلداري در جنگل هاي زاگرسي مانند جنگل هاي شمال، اضافه مي کند: جنگل يک مجموعه زنده است و در جامعه زنده‌اي به مديريت و مواظبت احتياج دارد بنابراين بايد در همه جنگل‌ها طرح‌هاي مديريتي داشته باشيم.
نصرتي با اشاره به طرح‌هاي انتقال آب بين حوزه‌اي در محدوده زاگرس و تاثير آن در نابودي جنگل‌هاي بلوط ادامه مي‌دهد: متاسفانه هميشه فکر مي‌کنيم مي‌توانيم بدون توجه کردن به تبعات پروژه‌ها اقدام کنيم و همين مديريت غلط و غيراصولي باعث شده که طبيت ما به سمت نابودي پيش برود. هرجا نهر آبي وجود دارد نظام خاصي در اکوسيسم آن منطقه به وجود آورده و همه منابع زيستي اطراف به آن وابسته است و هر تغييري که در ديم آبي مناطق به وجود آيد در نهايت باعث نابودي منطقه مي‌شود.
کنترل آفات در برخي مناطق آلوده با اجراي عمليات پرورشي و بهداشتي
بر اساس تجربيات بين المللي بخشي از درختان که به اين بيماري مبتلا مي‌شود بايد در همان عرصه معدوم و امحاء شوند، اين گفته مدير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور است که تاکيد مي کند اين برنامه مورد تاييد نمايندگان فائو نيز قرار گرفته است. گ
وي همچنين با تاکيد بر اجراي عمليات پرورشي و بهداشت و آبخيزداري براي کمک به رويشگاه‌هاي منطقه، مي گويد: براي تقويت رويشگاه‌ها نهال‌هايي از گونه‌هاي مقاوم بلوط که در مقابل اين پديده از خود مقاومت نشان داده‌اند تهيه شده است اما به دليل محدوديت‌هاي اعتباري نمي‌توانيم اين کار را در سطح وسيع تري انجام دهيم.
مدير کل دفتر امور جنگلي سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور مي افزايد: با اجراي عمليات پرورشي و بهداشتي در برخي مناطق اين پديده کنترل شده و درختاني که تحت استرس قرار گرفته بودند وضعيت بهتري پيدا کرده‌اند.
پورمقدم با اعلام خبر تشکيل کارگروهي براي رسيدگي به موضوع بيماري زغالي بلوط به رياست مهندس جلالي رييس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري کشور مي افزايد : نشست‌هاي اين جلسات به صورت هفتگي برگزار شده و در نهايت طرح جامعي با جمع بندي نظراتي که در اين جلسات مطرح مي‌شود. طرح جامعي به دولت ارائه خواهد شد و با توجه به توجه مسئولين و تاکيد دکتر روحاني در شوراي عالي محيط زيست بايد به صورتي ويژه براي کنترل اين پديده اعتباري در نظر گرفته شود.


خبرنگار ايسنا محدثه امير مقدم

منبع: ايسنا
تاریخ انتشار: 1392/09/10 - 16:20
شناسنامه انجمن
طراحی و اجرا : شرکت آداک